Het Dordrechts Museum, Museum van de Geest en Bonnefanten onderzochten via de pilot Museum op Recept hoe musea kunnen bijdragen aan het verbeteren van de mentale gezondheid. De eerste onderzoeksresultaten van dit unieke kunstkijkproject zijn veelbelovend en bevestigen dat deze manier van omgaan met kunst daadwerkelijk een positieve bijdrage kan leveren aan het mentale welzijn.

Tijdens een Museum op Recept-programma kijkt een groep van maximaal twaalf deelnemers naar speciaal geselecteerde kunstwerken en gaat daarover met elkaar in gesprek onder leiding van een professionele begeleider. Het programma maakt gebruik van drie verschillende kunstkijkmethodes.

De eerste onderzoeksresultaten van de pilot werden gedeeld met vakgenoten uit het museumveld tijdens het Museumcongres 2024. Het bijbehorende onderzoek werd uitgevoerd door psycholoog en onderzoeker Annabelle Twigt (Erasmus Universiteit Rotterdam), die in haar studie de impact van begeleide kunstkijkprogramma’s op het mentale welzijn van deelnemers onderzocht.

Dordrechts Museum — 2023–2024
Projectleiding: De Nieuwe Collectie

Jolien Posthumus — adviseur
Annabelle Twigt — onderzoeksrapport

Mindfulness in Museums

Binnen het programma Museum op Recept is Mindfulness in Museums één van de drie kunstkijkmethodes.

Tijdens de sessies leren deelnemers hun gedachten, emoties en lichamelijke reacties waar te nemen terwijl zij naar een kunstwerk kijken. In plaats van kunst alleen intellectueel te analyseren, verschuift de aandacht naar directe ervaring. Deze verschuiving van denken naar waarnemen kan momenten van rust, helderheid en inzicht creëren.

Mindfulness in Museums is een research-informed benadering die bewustzijn ontwikkelt in combinatie met mentale gezondheidseducatie. De methode helpt deelnemers automatische mentale patronen te herkennen — zoals piekeren, stressreactiviteit en afdwalen van de aandacht — en hier op een meer bewuste en vaardige manier mee om te gaan.

Impact

De eerste onderzoeksresultaten van de Museum op Recept pilot (2024), uitgevoerd door Annabelle Twigt, laten zien dat begeleide kunstkijkprogramma’s een positieve bijdrage kunnen leveren aan het mentale welzijn van deelnemers.

Uit het onderzoek blijkt dat deelnemers onder andere ervaren:

• momenten van verstilling en afstand van dagelijkse drukte
• nieuwe perspectieven op persoonlijke ervaringen
• meer bewustzijn van gedachten en emoties
• een gevoel van verbinding met anderen

De combinatie van aandachtig kijken, reflectie en groepsgesprek creëert een veilige omgeving waarin deelnemers hun ervaringen kunnen delen en nieuwe inzichten kunnen ontwikkelen.

Quotes van deelnemers

“Normaal loop ik vrij snel door een museum. Tijdens deze sessie bleef ik veel langer bij één kunstwerk. Terwijl ik keek, merkte ik hoeveel gedachten en gevoelens er in mij opkwamen. Het gaf me rust — en ook een nieuw perspectief op mijn eigen situatie.”

— Deelnemer Museum op Recept

“Het was bijzonder om samen naar kunst te kijken en te merken dat iedereen iets anders ziet. Dat gesprek gaf mij nieuwe inzichten in hoe ik zelf naar dingen kijk in mijn leven.”

— Deelnemer Museum op Recept

Connect with Mindfulness in Museums

Of je nu museumprofessional, mindfulnessbeoefenaar of gewoon nieuwsgierig bent — dit is een plek om te beginnen.