Van Gogh Museum — Nederland

Endorsing Partner: Een Langdurige Samenwerking

De samenwerking tussen Mindfulness in Museums (MiM) en het Van Gogh Museum begon in 2018 en is uitgegroeid tot een rijke en zich voortdurend ontwikkelende samenwerking rond het snijvlak van kunst, mindfulness en mentale gezondheid.

Wat begon als een kleine pilot, ontwikkelde zich tot een langdurige samenwerking met publieksprogramma’s, educatieve initiatieven, onderzoeksprojecten en scripties van studenten. Samen onderzoeken we hoe aandachtige en mindful omgang met kunst kan bijdragen aan reflectie, emotioneel bewustzijn en welzijn binnen de museumcontext.

Door de jaren heen is het Van Gogh Museum een belangrijke praktijk- en onderzoeksomgeving geworden voor de ontwikkeling van de Mindfulness in Museums-methodologie.

De Eerste Pilot

De eerste pilot ontstond toen jongvolwassenen aangaven behoefte te hebben aan mindfulness in het museum — een plek om te vertragen, te reflecteren en op een andere manier met kunst in contact te komen. Die vraag werd het startpunt van het eerste programma. Wat begon als een klein experiment is inmiddels uitgegroeid tot een reeks initiatieven die een breed en divers publiek bereiken, waaronder museumbezoekers met mentale kwetsbaarheid, jongvolwassenen en deelnemers uit sociale en educatieve organisaties.

Tegenwoordig omvat de samenwerking onder andere:

• een 3-weekse mindful viewing-programma in de vaste collectie
• begeleide mindful viewing-sessies bij tentoonstellingen
• kijk- en schilderprogramma’s voor jongerenorganisaties en onderwijsinstellingen

Een Levende Praktijk- en Onderzoeksomgeving

De samenwerking met het Van Gogh Museum heeft ook ruimte gecreëerd voor onderzoek en kennisontwikkeling.

Verschillende afstudeerstudenten van universiteiten en hogescholen hebben onderzoek uitgevoerd binnen de programma’s en scripties en theses geschreven. Deze onderzoeksprojecten dragen bij aan de groeiende kennisbasis rond kunst, mindfulness en mentale gezondheid binnen de museumpraktijk.

Museumcontext

Het Van Gogh Museum beheert de grootste collectie werken van Vincent van Gogh ter wereld, waaronder schilderijen, tekeningen en brieven die inzicht geven in het innerlijke leven van de kunstenaar. Zijn werk raakt aan krachtige thema’s zoals kwetsbaarheid, volharding en creativiteit. Deze thema’s sluiten sterk aan bij hedendaagse gesprekken over mentale gezondheid. Daarom ontwikkelt het museum actief programma’s die reflectie, dialoog en emotionele betrokkenheid stimuleren.

Mindfulness in Museums draagt hieraan bij door begeleide ervaringen aan te bieden die mindfulness verbinden met de zintuiglijke en emotionele mogelijkheden van kunst.

Verbinding met de Collectie en Tentoonstellingen

De programma’s van Mindfulness in Museums worden ontwikkeld in relatie tot zowel de vaste collectie als tijdelijke tentoonstellingen.

Voorbeelden zijn:

2026 — Yellow. Beyond Van Gogh’s Colour
2025 — Van Gogh and the Roulins
2025 — Anselm Kiefer — Sag mir wo die Blumen sind
2024 — Matthew Wong | Vincent van Gogh: Painting as a Last Resort
2023 — Van Gogh in Auvers. His Last Months
2023 — Golden Boy Gustav Klimt
2022 — Van Gogh and the Olive Groves

Programma’s gebaseerd op de collectie hebben ook thema’s onderzocht zoals natuur, kleur, emotie en vriendschap in Van Goghs werk. Alle programma’s worden zorgvuldig afgestemd op de collectie, context en doelgroepen van het museum.

Stemmen van Deelnemers

Deelnemers beschrijven vaak hoe de combinatie van mindfulness en kunst onverwacht ruimte creëert voor rust en inzicht.

“Ik heb sinds lange tijd weer eens gevoeld en ervaren: ik ben okay.”
“In de onrust van een druk museum — en in mijn eigen hoofd — kan ik toch kalmte ervaren. Dat vond ik heel waardevol om te leren.”
“Het vertragen en de stilte van de meditatie helpen me om echt te luisteren naar wat er in mij gebeurt. Dat vond ik heel bijzonder.”
“Ik heb gedachten die zo vaak terugkomen dat ze vanzelfsprekend lijken. Toen ik ze schilderde zag ik ineens: het is niet zo zwart-wit. Dat veranderde iets in de drukte in mijn hoofd.”

Quote van het Museum

“Together with Jolien, we connected the story of Vincent van Gogh with a new way of looking at art. With mindful art viewing in the Van Gogh Museum, we offer visitors the opportunity to take time to be with the artworks — and with themselves. Under Jolien’s guidance this consistently brings valuable insights for participants.”

— Ann Blokland
Educator Adults, Van Gogh Museum

Connect met Mindfulness in Museums

Of je nu museumprofessional, mindfulnesstrainer, educator of onderzoeker bent — deze samenwerking vormt een startpunt voor het verkennen van hoe kunst en mindfulness kunnen bijdragen aan mentaal welzijn.