GeneesKunst. Voor artsen en verpleegkundigen

In het pilotprogramma GeneesKunst werkten Museum van de Geest, Jolien Posthumus (Mindfulness in Museums) en Barbara Doeleman (BFC Compassionate Care & Mindful Medicine) samen aan een programma voor mensen die dagelijks voor anderen zorgen: artsen en zorgprofessionals.

Artsen en verpleegkundigen van het Spaarne Gasthuis namen deel aan deze museumervaring waarin kunst, mindfulness en reflectie werden gecombineerd. Het doel van het programma was om ruimte te creëren voor:

• reflectie
• zelfzorg
• empathisch kijken
• en een meer holistische blik op patiënten.

Mindfulness & Compassie

Tijdens het programma werden deelnemers uitgenodigd om langzaam en aandachtig naar kunst te kijken. Door deze manier van kijken werd zichtbaar hoe snel we geneigd zijn om te interpreteren en te oordelen. Met dit programma dragen we bij aan de veerkracht van artsen ten aanzien van stress. Tegelijkertijd versterken we vaardigheden zoals creatief denken, probleemoplossend vermogen en het vermogen om met open aandacht aanwezig te zijn.

Het kijken naar kunst helpt deelnemers ook om anders naar hun eigen werkpraktijk te kijken. Net zoals een kunstwerk bestaat uit verschillende materialen, technieken en contexten, geldt dat ook voor de mensen die artsen ontmoeten. De patiënt, de omgeving, de context en de interactie maken samen het geheel.

Wanneer artsen langdurig onder hoge druk werken, kan hun vermogen tot compassie afnemen. Mindfulness kan helpen om opnieuw contact te maken met deze kwaliteit. Als artsen hun compassie verliezen, verliezen ze ook het plezier in hun werk. Dat is zonde, omdat juist die compassie vaak de reden is waarom mensen voor de zorg kiezen. Kunst kan hierin een belangrijke rol spelen. Museumbezoek stimuleert nieuwsgierigheid, reflectie en empathie — vaardigheden die ook essentieel zijn in medische zorg.

Het programma GeneesKunst laat zien hoe musea een rol kunnen spelen in:

• medische educatie
• reflectie in professionele praktijk
• mentale gezondheid van zorgprofessionals
• empathisch en holistisch kijken naar patiënten.

Impact

De grootste les van het programma, volgens de deelnemers: stel je oordeel uit en blijf nieuwsgierig.

Marie-José van Schie, coördinator voor artsen in opleiding tot specialist bij het Spaarne Gasthuis:
“Mijn ervaring is dat als je langer kijkt, je meer ziet. En je merkt hoe snel je oordeelt en iemand in hokjes plaatst. Als arts heb je al gauw een oordeel over een situatie. Door deze sessie werd ik me daarvan bewust — en dat zag ik ook bij andere deelnemers.”

Linda Witte, onderwijscoördinator van de masterfase Geneeskunde bij het Spaarne Gasthuis:
“Als dokter word je getraind in je eerste klinische blik. Tijdens GeneesKunst leren we juist stil te staan en de tijd te nemen om goed te kijken. Door holistischer te kijken, word je een betere dokter. Tegelijkertijd biedt het programma ook ruimte voor mentale ondersteuning van artsen zelf.”

Connect with Mindfulness in Museums

Of je nu museumprofessional, zorgprofessional, onderzoeker of educator bent — dit project laat zien hoe kunst, mindfulness en zorgpraktijk elkaar kunnen versterken.