Museum Ons’ Lieve Heer op Solder — Nederland

In een onrustige wereld die zelden pauzeert, bieden musea een plek om stil te staan — bij kunst en bij jezelf.

Bij Museum Ons’ Lieve Heer op Solder in Amsterdam onderzocht Mindfulness in Museums (MiM) hoe mindfulness de ervaring van erfgoed, objecten en historische ruimtes kan verdiepen.

Tijdens deze sessies staan deelnemers stil bij hoe zij denken, voelen en reageren terwijl zij kunst en historische objecten ervaren. Zo wordt het museum een plek waar bezoekers zowel het verleden als hun eigen innerlijke ervaring kunnen onderzoeken.

Mindfulness in Museums brengt mindfulness uit de meditatiekamer en klinische praktijk naar musea: plekken voor aanwezigheid, zorg en gedeelde menselijkheid.

Mindfulness in Museums en Museum Ons’ Lieve Heer op Solder

In 2024 verzorgde Mindfulness in Museums een sessie voor het team van het museum om de methodiek van mindful kunst kijken te ervaren.

Samen met het team werd onderzocht hoe mindfulness kan bijdragen aan nieuwe manieren om met erfgoedcollecties en historische ruimtes te werken.

De bijzondere locatie — een goed bewaard 17e-eeuws grachtenhuis met een schuilkerk op zolder — vormde daarbij een inspirerende omgeving voor aandacht en reflectie.

Mindfulness meets Object Handling

Tijdens deze sessie werd een nieuw experiment verkend: Mindfulness meets Object Handling.

Object Handling is een museumpraktijk waarin de therapeutische en reflectieve waarde van objecten centraal staat.

In deze sessie werden deelnemers uitgenodigd objecten niet alleen visueel, maar ook via tast en zintuiglijke aandacht te verkennen. Deze erfgoed-voelmeditatie liet zien hoe aanraking en aandacht kunnen helpen bij vertragen, het onderzoeken van weerstand en het bewegen naar de binnenwereld.

Deze benadering opent ook mogelijkheden om programma’s toegankelijker te maken voor blinde en slechtziende bezoekers.

Museumcontext

Museum Ons’ Lieve Heer op Solder vertelt het verhaal van het katholicisme in Amsterdam tijdens de Gouden Eeuw.

Het museum is gevestigd in een goed bewaard grachtenhuis met een verborgen kerk op zolder. De historische omgeving maakt het museum tot een unieke plek waar geschiedenis, religie en cultuur samenkomen.

Via tentoonstellingen en educatieve programma’s verkent het museum thema’s zoals tolerantie, vrijheid en religieuze diversiteit.

In het programma Voices of Tolerance gaan leerlingen met elkaar in gesprek over deze thema’s via interactieve werkvormen.

Mindfulness in Museums draagt hieraan bij door te onderzoeken hoe aandachtige aanwezigheid en zintuiglijke waarneming de ervaring van erfgoed kunnen verdiepen.

Mindfulness in Museums Programme

Mindfulness in Museums-sessies bevatten meestal:

• een korte mindfulness check-in meditatie
• begeleide aandacht bij geselecteerde objecten of kunstwerken
• reflectie op zintuiglijke en emotionele ervaring
• inquiry waarin de ervaring wordt verbonden met het dagelijks leven

Deelnemers leren hun innerlijke ervaring te observeren terwijl zij zich in het museum bewegen. Dit ondersteunt emotieregulatie en helderder bewustzijn.

Daarnaast helpen de sessies mensen om te verschuiven van analyseren naar direct ervaren.

Impact

Mindfulness in Museums laat zien hoe musea plekken kunnen worden voor aanwezigheid, emotieregulatie en sociale verbinding wanneer programma’s worden begeleid door getrainde professionals.

Deelnemers ervaren vaak:

• diepere betrokkenheid bij objecten en verhalen
• meer zintuiglijk bewustzijn
• nieuwe perspectieven op erfgoed en geschiedenis
• een gevoel van gedeelde aanwezigheid

Sinds 2020 hebben meer dan 25 musea internationaal met Mindfulness in Museums gewerkt, met bijna 2.000 deelnemers.

MiM wordt toegepast en onderschreven door partners zoals het Van Gogh Museum, Museum van de Geest en Oxford Mindfulness Foundation.